Stały zakaz wstępu do lasu obowiązuje przez cały rok na powierzchniach wskazanych w ustawie. Okresowy - dopiero wtedy, gdy wprowadzi go nadleśniczy, między innymi przy dużym zagrożeniu pożarowym. Gdzie to sprawdzić? Na tablicach w terenie i w informacjach publikowanych przez Lasy Państwowe. Początek sierpnia 2024 to dla wielu osób urlop na wsi, tuż przy ścianie drzew. Po tygodniach upałów, z wyschniętą ściółką i ostrzeżeniami przy leśnych drogach. Niżej rozpisuję, co wolno, gdzie szukać aktualnych komunikatów i jak spacerować bezpiecznie.
Spis treści
Stały i okresowy zakaz wstępu do lasu - czym się różnią?
Najprościej: stały zakaz dotyczy z góry określonych powierzchni lasu, a okresowy wchodzi na czas konkretnego zagrożenia. Oba reguluje art. 26 ustawy o lasach (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 530). Pierwszy działa niezależnie od pogody i pory roku. Drugi kończy się, gdy ustaje jego przyczyna. I tyle. Przepis wymienia miejsca, do których nie wchodzimy nigdy:
- niskie uprawy leśne, czyli młode nasadzenia do wysokości podanej w ustawie,
- powierzchnie doświadczalne i drzewostany nasienne,
- ostoje zwierząt,
- źródliska rzek i potoków,
- obszary zagrożone erozją.
Co z tego wynika dla urlopowicza? Młodnik, ogrodzona szkółka czy podmokłe źródlisko są niedostępne także w chłodny, deszczowy dzień. Bo to ochrona samego lasu, a nie reakcja na bieżące warunki.
Kiedy nadleśniczy wprowadza okresowy zakaz wstępu do lasu?
Okresowy zakaz wstępu do lasu stanowiącego własność Skarbu Państwa nadleśniczy wprowadza w sytuacjach wskazanych w art. 26 ustawy o lasach. Powody są trzy:
- zniszczenie albo znaczne uszkodzenie drzewostanów lub degradacja runa leśnego,
- duże zagrożenie pożarowe,
- wykonywanie zabiegów gospodarczych związanych z hodowlą, ochroną lasu lub pozyskaniem drewna.
Latem 2024 najczęściej w grę wchodzi zagrożenie pożarowe lasu. Mechanizm jest prosty: długotrwały upał wysusza ściółkę (czyli warstwę igliwia, liści i gałązek na dnie lasu), a taki materiał zapala się od jednej iskry. Jednej. Ograniczenie zawsze obejmuje konkretny obszar, więc zamknięty kompleks za wsią nic jeszcze nie mówi o tym, co dzieje się w sąsiednim.
Jak rozpoznać zakaz w terenie: tablica zakaz wstępu
Las objęty zakazem oznacza się tablicami z napisem “zakaz wstępu”, ustawianymi przy drogach i wejściach do lasu. Przy ograniczeniu okresowym jest na nich też przyczyna i termin obowiązywania - polecam doczytać do końca, a nie tylko rzucić okiem na nagłówek. Spacerowicz, grzybiarz, rowerzysta? Bez różnicy. Na oznaczony teren nie wchodzimy, także “tylko na chwilę” po kilka kurek przy drodze.
Aha, i jeszcze jedno. Brak oznaczenia przy jednej ścieżce nie dowodzi, że wejście jest dozwolone, bo tablica zakaz wstępu mogła stanąć przy głównym dukcie kilkaset kroków dalej. Kto wybrał wczasy na łonie natury i ma las za płotem, powinien więc sprawdzić sytuację jeszcze przed wyjściem z domu.
Mapa zakazów wstępu i prognoza: jak sprawdzić las przed wyjściem
Najszybciej? Na stronie Lasów Państwowych, jeszcze przed wyjściem z kwatery. Są tam i aktualne zakazy, i prognoza zagrożenia pożarowego. Według informacji Lasów Państwowych o zagrożeniu pożarowym leśnicy codziennie określają jego poziom dla stref prognostycznych, które nie obejmują obszarów górskich. W tym samym miejscu znajdziesz bieżącą prognozę oraz mapa zakazów wstępu do lasów jest tam również dostępna. Moim zdaniem najpewniej sprawdzać w tej kolejności:
- strona Lasów Państwowych z prognozą i wykazem zamkniętych obszarów,
- komunikaty miejscowego nadleśnictwa,
- pytanie do gospodarza kwatery, który zna okolicę,
- tablice na miejscu jako ostateczne potwierdzenie.
Rób to w dniu wycieczki. Nie dzień wcześniej, bo sytuacja zmienia się z dnia na dzień i wczorajsza informacja po kolejnej dobie żaru bywa już nieaktualna.
Las w upał: jak spacerować bezpiecznie, gdy wstęp jest dozwolony
Zakazu nie ma? Do lasu można wejść także w upał, ale trzeba uważać bardziej niż zwykle. Podstawa: żadnego otwartego ognia ani palenia poza miejscami do tego wyznaczonymi. Samochód zostaw na parkingu leśnym lub przy drodze publicznej. Nigdy na suchej trawie i nie w bramie wjazdowej, z której korzystają służby.
Na spacer wybierz ranek albo wieczór, zabierz wodę i nakrycie głowy, trzymaj się wyznaczonych szlaków. Kiedy trwa gorące lato w Polsce, dłuższe wyprawy lepiej planować na chłodniejsze godziny, a południe przeczekać w cieniu. No i rzecz najważniejsza: zauważony dym lub płomienie zgłoś natychmiast pod numer alarmowy 112, podając możliwie dokładne położenie.
Co robić, gdy las przy kwaterze jest zamknięty?
Zamknięty las nie przekreśla urlopu - wystarczy przenieść spacery tam, gdzie zakaz nie obowiązuje. A miejsc w sumie nie brakuje: drogi publiczne i polne, okolice jeziora lub rzeki, łąki i inne tereny otwarte. Sąsiedni kompleks leśny też może być dostępny, o ile potwierdzą to aktualne komunikaty. Przy planowaniu dalszego wypadu przyda się podpowiedź, gdzie uciec przed upałem i znaleźć chłodniejsze kierunki.
Ogólnie zakaz wstępu do lasu to czasowy środek ochrony drzew, zwierząt i ludzi. Nie utrudnienie wymierzone w turystów. Krótkie sprawdzenie komunikatów przed wyjściem oszczędza kłopotów i pozwala spokojnie zaplanować dzień w innym miejscu.
Najczęstsze pytania
Czy okresowy zakaz wstępu do lasu dotyczy także lasów prywatnych?
Zakaz wprowadzany przez nadleśniczego odnosi się do lasów stanowiących własność Skarbu Państwa. Ale ustawa o lasach pozwala też właścicielowi lasu prywatnego zakazać wstępu, jeśli oznaczy swój teren odpowiednią tablicą. Widzisz takie oznaczenie? Traktuj je tak samo poważnie jak w lesie państwowym.
Czy przy zakazie można przejechać drogą publiczną przez las?
Tak. Ograniczenie dotyczy wstępu do lasu, a nie ruchu po drodze publicznej. Przejazd powinien się jednak odbyć bez zatrzymywania na poboczu i bez wchodzenia między drzewa. Drogi leśne, które nie są publiczne, to już inna sprawa - one podlegają zakazowi.
Jak długo trwa zakaz wprowadzony z powodu zagrożenia pożarowego?
Do ustania przyczyny, czyli zwykle do poprawy warunków po opadach. Termin podaje tablica w terenie oraz komunikat Lasów Państwowych. Jeśli susza się przedłuża, ograniczenie może zostać utrzymane, więc w praktyce najlepiej zaglądać do aktualnych informacji każdego dnia.
