Spotkanie z dzikiem zwykle kończy się spokojnie. Wystarczy się zatrzymać, nie robić gwałtownych ruchów i powoli odejść, nie podchodząc do zwierzęcia. Większość dzików i tak sama schodzi człowiekowi z drogi. Ale jesienią, kiedy z gospodarstwa przy lesie idziesz na grzyby z dziećmi albo z psem, dobrze wiedzieć, kiedy dzik bywa groźny, czego unikać i jak zadbać o najmłodszych i o czworonoga.
Spis treści
Spotkanie z dzikiem krok po kroku: co zrobić od razu
Stop. Obserwujesz zwierzę i spokojnym krokiem wycofujesz się tą samą drogą, którą przyszedłeś. Pierwsze sekundy decydują, czy dzik uzna cię za zagrożenie. Liczy się opanowanie, nie szybkość.
- Stań w miejscu i oceń, gdzie jest zwierzę i czy ma wolną drogę ucieczki.
- Nie krzycz i nie machaj rękami.
- Nie rzucaj się do panicznej ucieczki ani nie odwracaj się gwałtownie.
- Powoli zwiększaj dystans, cały czas widząc dzika.
- Zejdź mu z drogi, zamiast przechodzić obok.
Według zaleceń Lasów Państwowych dla spacerowiczów na widok żerujących albo taplających się w błocie dzików najlepiej po prostu spokojnie się oddalić. Zresztą zwierzęta zwykle pierwsze nas wyczuwają lub słyszą. I znikają, zanim w ogóle zdążymy je zauważyć.
Kiedy dzik w lesie może być groźny?
Kiedy zaskoczysz go z bliska albo kiedy broni młodych. Wtedy zamiast uciec może wybrać obronę. Dzik to nie bajkowa maskotka, tylko zwierzę, które kieruje się instynktem, a instynkt podsuwa mu dwie opcje: uciekać albo walczyć.
Leśnicy wymieniają sygnały, przy których trzeba mieć się na baczności:
- zwierzę nie ucieka, choć jesteś blisko,
- podchodzi albo pozwala do siebie podejść, co może oznaczać oswojenie lub chorobę,
- jest w silnym stresie, na przykład zaplątane w kłusownicze wnyki.
Co wtedy? Nic na własną rękę. Odejdź na bezpieczną odległość i wezwij odpowiednie służby, one ocenią, co dalej zrobić ze zwierzęciem.
Locha z warchlakami: dlaczego trzeba zachować szczególną ostrożność
Samica prowadząca młode może zaatakować w ich obronie. Od lochy z warchlakami (w gwarze łowieckiej to po prostu pasiaki) trzymaj się więc jak najdalej. Pasiaste maluchy wyglądają uroczo i aż kuszą, żeby podejść bliżej. No właśnie. Wtedy ryzyko jest największe.
Nie zbliżaj się do młodych, nie rób im zdjęć z bliska i nigdy nie bierz ich na ręce. Selfie z dzikim zwierzęciem? Zawsze zły pomysł. A ucieczka na drzewo ma sens tylko w określonych okolicznościach. Dzik biega bardzo szybko i potrafi wdrapać się na pochyły pień, więc pierwsze lepsze drzewo schronienia nie da. Podstawa to nadal spokojne wycofanie się.
Czego nie robić przy dziku na szlaku
Nie podchodź, nie goń, nie płosz i nie dokarmiaj. Każde z tych zachowań albo skraca dystans, albo prowokuje obronę. Lista błędów jest krótka, ale lepiej ją znać, zanim wyjdziesz z domu:
- hałasowanie i celowe płoszenie zwierzęcia,
- gwałtowne ruchy i bieg w jego stronę,
- odcinanie drogi ucieczki, na przykład stawanie na ścieżce, którą dzik chce przejść,
- głaskanie lub dotykanie rannego osobnika,
- wchodzenie w miejsca oznaczone jako „Ostoja Zwierzyny”.
Na spacerze schowaj smartfon i wyjmij słuchawki z uszu. To robi różnicę: wcześniej usłyszysz szelest w zaroślach i zobaczysz zwierzę z daleka. Jeśli wybierasz gospodarstwa przy lesie na jesień, zapytaj gospodarzy, którędy biegną najczęściej uczęszczane ścieżki w okolicy. Oni wiedzą najlepiej.
Pies a dzik: dlaczego smycz w lesie to podstawa
W lesie pies chodzi na smyczy i tyle. Tak wprost zalecają Lasy Państwowe. Nawet najbardziej kanapowy czworonóg ma w sobie instynkty przodka drapieżnika i na widok zwierzyny odruchowo rusza w pościg.
Pies puszczony luzem może pobiec za dzikiem. A taka pogoń łatwo sprowokuje zwierzę do obrony, zwłaszcza gdy w pobliżu są młode. Psa przy nodze łatwiej odwołać, uspokoić i razem z nim spokojnie się wycofać. Krótka smycz daje ci kontrolę, zanim sytuacja wymknie się spod kontroli.
Spacer i grzybobranie z dziećmi w okolicy dzików
Dzieci idą blisko dorosłych i wiedzą wcześniej, co robić na widok dzika: stają, nie krzyczą i razem z opiekunem się wycofują. Moim zdaniem najlepiej omówić to przed wyjściem, spokojnie i bez straszenia. Tak jak rozmawia się o przechodzeniu przez ulicę.
Trzymajcie się ścieżek i rozmawiajcie normalnym głosem, zamiast skradać się między drzewami. Dzik, który was usłyszy, zazwyczaj sam odejdzie. O tym, jak zbierać grzyby bez ryzyka, piszemy w poradniku o tym, jak zaplanować bezpieczne grzybobranie na urlopie, a osobny tekst dotyczy tego, co robić przy ukąszeniu żmii na spacerze. Aha, jeśli w regionie pojawiają się informacje o ASF, stosuj się do aktualnych komunikatów służb i lokalnych ograniczeń.
W sumie przepis jest prosty: dystans, spokój i kontrola nad psem oraz dziećmi. Wtedy spotkanie z dzikiem zwykle kończy się bez szkody, a jesienne spacery i wypoczynek w lesie przestają budzić niepokój. Planujesz dłuższy pobyt wśród drzew? Sprawdź też, gdzie przysługuje legalny nocleg w lesie.
Najczęstsze pytania
Czy dzik atakuje człowieka bez powodu?
Zazwyczaj nie. Dzik unika ludzi i odchodzi, gdy tylko ich wyczuje. Groźny bywa, kiedy zostanie zaskoczony z bliska, jest ranny albo broni młodych. Jeśli trzymasz dystans, takich sytuacji jest dużo mniej.
Czy uciekać przed dzikiem na drzewo?
Tylko w określonych okolicznościach. Dzik biega bardzo szybko i potrafi wdrapać się na pochyły pień, więc przypadkowe drzewo nie zapewni ochrony. Podstawa to spokojne wycofanie się, bez gwałtownych ruchów.
Co zrobić, gdy dzik nie ucieka i podchodzi?
Zachowaj spokój i powoli zwiększaj dystans. Nie odwracaj się do panicznej ucieczki. Zwierzę, które pozwala do siebie podejść, może być oswojone albo chore, więc nie interweniuj samodzielnie, tylko wezwij odpowiednie służby.
